Jak zamontować tylną kamerę w samochodzie? Instrukcja krok po kroku

Jak zamontować tylną kamerę w samochodzie

Jak zamontować tylną kamerę w samochodzie? Instrukcja krok po kroku

10 minut czytania

Tylna kamera cofania to jeden z tych dodatków, które robią realną różnicę podczas parkowania – szczególnie w ciasnych miejscach. Montaż nie zawsze sprowadza się do podłączenia trzech przewodów i przykręcenia kamery, bo zależy od typu samochodu, radia i formatu sygnału wideo. Ten artykuł przeprowadzi Cię przez cały proces – od wyboru miejsca montażu, przez okablowanie, aż po test końcowy.

Najważniejsze informacje z tego artykułu:

  • Przed montażem sprawdź, czy kamera i radio obsługują ten sam format sygnału wideo – CVBS, AHD i LVDS mają identyczne wtyki RCA, ale nie są wzajemnie kompatybilne.
  • Tylną kamerę w samochodzie umieszcza się centralnie, nad tablicą rejestracyjną lub w klamce klapy, tak żeby obiektyw nie był skierowany na lampę cofania.
  • W nowszych samochodach przewód lampy cofania może podawać sygnał PWM sterowany przez moduł nadwozia, dlatego bezpieczniej użyć go tylko jako sygnału wyzwalającego przekaźnik.
  • Zakłócenia obrazu w postaci poziomych pasów najczęściej wynikają z pętli masy między kamerą a radiem, a nie z uszkodzenia przewodu wideo.
  • Przed zamknięciem tapicerki przetestuj kamerę przy włączonym silniku, otwierając i zamykając klapę w pełnym zakresie.

Jak zamontować tylną kamerę w samochodzie – od czego zacząć?

Zanim kupisz kamerę i zaczniesz demontować tapicerkę, ustal, z jakim systemem masz do czynienia. To jeden z częstszych błędów, który obserwowałem u osób decydujących się na samodzielny montaż – kamera jest kupiona, przewód poprowadzony przez całe auto, a po podłączeniu ekran pozostaje czarny.

Pierwsza rzecz do sprawdzenia to format sygnału wideo. Większość kamer aftermarketowych (czyli tych kupowanych osobno, poza fabryczną instalacją) przesyła obraz w formacie CVBS przez złącze RCA. Wiele fabrycznie montowanych systemów korzysta jednak z LVDS – cyfrowego interfejsu o niskim napięciu różnicowym – albo z zastrzeżonych złączy producenta. Kamera LVDS i kamera CVBS mogą mieć identycznie wyglądające wtyki RCA, ale podłączenie ich do złego wejścia da wyłącznie czarny obraz.

Cztery rzeczy, które musisz ustalić przed zakupem i montażem:

  • Format sygnału wideo – CVBS przez RCA, AHD, LVDS lub cyfrowy proprietary.
  • Sposób wyzwalania obrazu – napięcie +12 V z lampy cofania, sygnał przez adapter magistrali CAN lub detekcja obecności sygnału wideo.
  • Sposób zasilania kamery – tylko podczas cofania, po stacyjce lub stale.
  • Kompatybilność monitora lub radia – czy urządzenie obsługuje format przesyłany przez kamerę.

W samochodach grup VAG, BMW, Mercedes czy PSA samo fizyczne podłączenie kamery do fabrycznego radia bardzo często nie wystarczy. Wejście kamery trzeba osobno aktywować przez kodowanie modułu multimediów, co wymaga odpowiedniego oprogramowania diagnostycznego lub wizyty w serwisie z dostępem do narzędzi producenta.

Jeśli masz fabryczny ekran i chcesz do niego podłączyć kamerę, sprawdź, czy dla Twojego modelu i rocznika istnieje dedykowany interfejs lub adapter CAN. Taki adapter może przekazywać do radia informację o włączeniu biegu wstecznego, obsługiwać fabryczne protokoły obrazu i sterować przełączaniem ekranu – bez niego system może w ogóle nie reagować na sygnał kamery.

Wskazówka: Przed prowadzeniem przewodów przez całe nadwozie podłącz kamerę tymczasowo i sprawdź, czy obraz pojawia się na ekranie. Kilkanaście minut testu na stole oszczędzi Ci rozbierania auta w przypadku problemów z kompatybilnością.

Jakie narzędzia i elementy są potrzebne do montażu?

Narzędzia potrzebne do montażu:

  • Multimetr – do identyfikacji przewodu lampy cofania i pomiarów napięcia pod obciążeniem.
  • Zestaw płaskich plastikowych łyżek lub dźwigni – do demontażu paneli tapicerki bez ich uszkodzenia.
  • Wiertarka z kompletem wierteł – jeśli montaż wymaga wiercenia otworu pod przewód.
  • Lutownica i koszulki termokurczliwe – do wykonania trwałych połączeń elektrycznych.
  • Przelotki gumowe – do zabezpieczenia otworów w blasze.
  • Oprawki kablowe i opaski zaciskowe – do mocowania przewodów wzdłuż trasy.

Elementy potrzebne do montażu:

  • Kamera cofania – dobrana do formatu sygnału radia.
  • Przewód wideo – koncentryczny, 75-omowy w systemach CVBS; nie używaj domowego kabla audio RCA.
  • Przewód zasilający – odpowiednio dobrany do prądu pobieranego przez kamerę.
  • Bezpiecznik – umieszczony blisko źródła zasilania, dobrany do przekroju przewodu.
  • Przekaźnik – jeśli lampa cofania podaje sygnał PWM lub jest sterowana przez moduł nadwozia.
  • Adapter interfejsu – jeśli samochód ma fabryczny ekran wymagający konwersji sygnału lub aktywacji CAN.
PRZECZYTAJ:  Jak zamontować wideorejestrator z kamerą cofania? Poradnik krok po kroku

Jeśli rozważasz montaż kamery w połączeniu z wideorejestratorem, zapoznaj się wcześniej z tym, jak zamontować wideorejestrator z kamerą cofania – okablowanie obu urządzeń można zaplanować razem i poprowadzić jedną trasą, co pozwala uniknąć podwójnego demontażu tapicerki.

Montaż tylnej kamery w samochodzie

Gdzie zamontować tylną kamerę w samochodzie?

Najlepsze miejsce to oś symetrii pojazdu – centralnie nad tablicą rejestracyjną, w klamce klapy bagażnika lub w dedykowanej ramce na tablicę. Centralne położenie sprawia, że obraz jest symetryczny, a linie pomocnicze wskazują rzeczywistą środkową część drogi za autem. Widoczna na obrazie krawędź zderzaka lub nadwozia to dodatkowy punkt odniesienia przy ocenie odległości.

Czego unikać przy wyborze miejsca montażu:

  • Bezpośredniej bliskości lampy cofania – odbite lub bezpośrednie światło powoduje prześwietlenie obrazu, szczególnie nocą.
  • Umieszczania obiektywu pod lampą tablicy rejestracyjnej – efekt jest podobny jak przy lampie cofania.
  • Mocowania do niestabilnych elementów – luźny uchwyt zmienia kąt widzenia przy każdym zamknięciu klapy.
  • Zasłaniania tablicy, lamp lub mechanizmu zamka – takie umiejscowienie jest niezgodne z przepisami.

Jeśli wiercisz otwór w blasze pod przewód, przed wierceniem sprawdź obie strony blachy. Za miejscem wiercenia mogą przebiegać wiązki elektryczne, przewody spryskiwacza lub elementy konstrukcyjne. Otwór koniecznie zabezpiecz gumową przelotką – sama masa silikonowa nie chroni izolacji przewodu przed przecięciem na ostrej krawędzi blachy. Po przeprowadzeniu kabla uszczelnij otwór od zewnątrz.

Przy metalowych uchwytach kamery mocowanych do blachy klapy warto zastosować podkładki izolujące i zabezpieczyć krawędzie preparatem antykorozyjnym. Bezpośredni kontakt metalu uchwytu z nieosłoniętą blachą może z czasem prowadzić do korozji elektrochemicznej, szczególnie w warunkach wilgoci i soli drogowej.

Jak poprowadzić przewody od kamery do radia?

Przewód wideo prowadź istniejącą trasą wiązki nadwoziowej – pod progami, pod bocznymi elementami tapicerki lub przez fabryczne kanały kablowe. Unikaj miejsc, gdzie przewód mógłby być zgniatany przez fotele, zawiasy lub mechanizmy zamków.

Kilka zasad prowadzenia kabli, których warto się trzymać:

  • Przewód wideo prowadź z dala od przewodów dużej mocy, zapłonowych, przetwornic i wzmacniaczy.
  • Jeśli musisz skrzyżować przewód wideo z przewodem zasilającym, skrzyżuj go pod kątem zbliżonym do 90°, a nie prowadź równolegle.
  • Nadmiar przewodu RCA zwijaj w luźne pętle, nie w ciasne zwoje obok wiązki zasilającej – może to powodować zakłócenia w postaci pływających pasów na obrazie.
  • Przez peszel gumowy między klapą a nadwoziem przeprowadzaj kabel z zapasem długości – zbyt napięty przewód pęka po kilku miesiącach od cyklicznego otwierania klapy.

Nie prowadź przewodu sygnałowego wzdłuż wiązek poduszek kurtynowych w słupkach bocznych. Oprócz ryzyka zakłóceń, kabel umieszczony w złym miejscu może ograniczyć prawidłowe rozwinięcie się airbaga. Fabryczne peszle i przelotki to jedyne właściwe miejsca na przejścia w słupkach.

Przewód wideo powinien mieć budowę koncentryczną i impedancję 75 omów – jest to standard dla analogowego sygnału CVBS. Domowe kable audio RCA mają inną budowę i nie są przeznaczone do długich tras w samochodzie. W systemach cyfrowych LVDS używaj wyłącznie przewodów i złączy zgodnych ze specyfikacją producenta.

Przy planowaniu trasy warto rozważyć, czy montowane urządzenie może w przyszłości współpracować z wideorejestratorem – dobór kamery samochodowej z wejściem na kamerę tylną pozwala zintegrować obydwa systemy na jednym przewodzie wideo.

Montaż kamery tylniej w samochodzie

Jak podłączyć tylną kamerę do zasilania?

To moment, który sprawia najwięcej problemów, dlatego opisuję go szczegółowo.

Identyfikacja przewodu lampy cofania

Nigdy nie identyfikuj przewodu lampy po kolorze. Kolory różnią się między producentami i modelami. Potwierdź przewód multimetrem ustawionym na pomiar napięcia stałego – podczas gdy biegu wstecznego jest włączony, napięcie powinno wynosić około 12 V. W samochodzie z manualną skrzynią biegów przeprowadzaj ten test przy wciśniętym hamulcu, zaciągniętym hamulcu ręcznym i zabezpieczonych kołach.

W wielu nowszych samochodach przewód lampy cofania nie podaje stabilnych 12 V – jest sterowany przez moduł nadwozia i może podawać sygnał PWM (modulowany szerokością impulsu). Objawia się to miganiem obrazu kamery, losowym resetowaniem lub pojawianiem się komunikatu o braku sygnału. W takim przypadku przewód lampy powinien pełnić tylko rolę sygnału sterującego cewką przekaźnika.

Podłączenie przez przekaźnik

Gdy lampa cofania podaje sygnał PWM lub jest sterowana elektronicznie, schemat połączeń wygląda następująco:

  • Cewka przekaźnika – jeden koniec do przewodu lampy cofania (sygnał sterujący), drugi do masy.
  • Styk przekaźnika – łączy kamerę ze stabilnym zasilaniem po stacyjce (ACC) lub z dedykowanego obwodu zabezpieczonego bezpiecznikiem.
  • Masa kamery – do czystego, niepomalowanego punktu masowego, z użyciem oczka kablowego.
  • Bezpiecznik – umieszczony możliwie blisko punktu poboru zasilania, dobrany do prądu i przekroju przewodu.

Wskazówka: Bezpiecznik chroni przede wszystkim przewód przed skutkami zwarcia, a nie samą kamerę. Jego wartość dobierasz do maksymalnego prądu, który bezpiecznie może przenosić zastosowany przewód – nie do poboru kamery.

W autach z kontrolą stanu żarówek zasilanie z lampy cofania może pulsować nawet po włączeniu biegu wstecznego. Objawem jest migający obraz. Rozwiązaniem jest przekaźnik lub osobne zasilanie kamery z ACC z sygnałem wyzwalającym prowadzonym z lampy.

PRZECZYTAJ:  Czy kamera samochodowa nagrywa głos? Mikrofon, dźwięk i legalność

Przewód fly-lead i wejście Reverse

W wielu zestawach aftermarketowych do kabla RCA dołączony jest cienki czerwony przewód – tzw. fly-lead. Nie jest to zasilanie kamery, lecz przewód przenoszący sygnał +12 V do wejścia Reverse w radiu. Jeden jego koniec łączy się z przewodem lampy cofania (lub ze stykiem przekaźnika), drugi z wejściem oznaczonym jako Reverse lub Back przy głowicy radia. Ten sygnał mówi radiu, żeby przełączyło obraz na wejście kamery.

Nie łącz zasilania kamery jednocześnie z lampy cofania i z osobnego przedniego obwodu zasilania, jeśli instrukcja zestawu tego nie przewiduje. Może to powodować błędy modułu nadwozia, nieprawidłowe świecenie lampy lub uszkodzenie obwodów sterujących.

Jak podłączyć obraz kamery do monitora lub radia?

Sposób podłączenia obrazu zależy od tego, z jakim odbiornikiem masz do czynienia.

Typ odbiornikaSposób podłączenia obrazu
Radio aftermarket z wejściem RCA CAM INBezpośrednio przez przewód CVBS RCA
Lusterko z wbudowanym ekranemWejście RCA w wiązce lusterka
Fabryczny ekran z wejściem CVBSPrzez dedykowany adapter interfejsu lub wejście AV
Fabryczny system LVDSKonwerter LVDS/CVBS lub interfejs OEM
System CAN (VAG, BMW, Mercedes, PSA)Adapter CAN + aktywacja kodowaniem jednostki multimediów

Czarny ekran po podłączeniu kamery przez RCA bardzo często nie oznacza uszkodzenia kamery – wynika z niezgodności formatu sygnału. CVBS, AHD, NTSC i PAL mają identyczne wtyki, ale nie są kompatybilne. Zanim zaczniesz szukać usterki, sprawdź ustawienie formatu sygnału w menu radia.

Jeśli rozważasz kamerę w lusterku bocznym lub chcesz wiedzieć, co oznacza kamera w lusterku bocznym, zasady podłączenia obrazu są analogiczne – decydujący jest format sygnału i kompatybilność odbiornika.

Zakłócenia obrazu i pętla masy

Poziome pasy, falowanie obrazu zmieniające się z obrotami silnika – to typowy objaw pętli masy. Powstaje, gdy kamera jest uziemiona w innym punkcie nadwozia niż radio, a ekran przewodu RCA przenosi zarówno sygnał, jak i różnicę potencjałów między tymi punktami.

Kilka sposobów na wyeliminowanie tego problemu:

  • Użyj wspólnego punktu masowego dla kamery i radia.
  • Zasil kamerę z tej samej gałęzi zasilania co jednostka główna.
  • Zastosuj separator wideo (izolator pętli masy) wstawiony w tor RCA.

Nie odłączaj bezrefleksyjnie przewodu masowego kamery. Niektóre kamery są częściowo uziemione przez ekran RCA, ale to nie jest prawidłowe rozwiązanie i może przeciążać ekran przewodu sygnałowego. Zawsze sprawdzaj najpierw instrukcję producenta.

Jak ustawić obraz i linie pomocnicze po montażu?

Po wykonaniu wszystkich połączeń elektrycznych i zanim zamkniesz tapicerkę, przejdź do ustawień obrazu. Ustaw samochód na płaskim podłożu z prawidłowym ciśnieniem opon i typowym obciążeniem.

Kamera powinna pokazywać fragment własnego zderzaka lub krawędzi nadwozia – to stały punkt odniesienia, który ułatwia ocenę odległości od przeszkody. Jeśli obraz nie obejmuje żadnej części auta, kierowcy brakuje kontekstu przestrzennego.

Do weryfikacji użyj taśmy mierniczej i ustaw pachołki lub inne przedmioty w znanych odległościach, np. 0,5 m, 1 m i 2 m. Sprawdź, czy linia środkowa obrazu pokrywa się z osią samochodu i czy boki są symetryczne.

Kilka rzeczy, które warto wiedzieć o liniach pomocniczych:

  • Linie zapisane w sygnale kamery – są częścią obrazu i nie można ich niezależnie kalibrować w radiu.
  • Linie generowane przez radio – mają zwykle osobne opcje konfiguracji w menu urządzenia.
  • Dynamiczne linie skrętu – wymagają sygnału kąta kierownicy z magistrali CAN; sama kamera RCA nie zna kąta skrętu i nie może tych linii generować samodzielnie.
  • Auta z hakiem holowniczym – standardowe linie mogą być mylące, bo nie uwzględniają pozycji kuli haka; lepsza jest kamera z regulacją kąta lub możliwością kalibracji linii tak, żeby kula haka była widoczna na obrazie.

Zbyt szeroki kąt obiektywu, np. 170°, nie zawsze jest zaletą. Przy bardzo szerokim kącie obraz silnie zniekształca odległości, a czytelność obiektów na końcu pola widzenia spada. Optymalny kąt rzeczywisty, zapewniający dobry balans między szerokim polem a czytelnością obrazu, mieści się zazwyczaj w granicach 120–150°.

Wskazówka: Jeśli samochód ma hak holowniczy, po ustawieniu kamery sprawdź, czy kula haka jest widoczna na obrazie podczas cofania. Standardowe linie pomocnicze nie uwzględniają przyczepy i mogą fałszywie sugerować, że droga jest wolna.

Jak sprawdzić działanie kamery przed zamknięciem tapicerki?

Test końcowy rób zawsze przed ponownym montażem paneli. Oto lista kontrolna:

  • Włącz bieg wsteczny – sprawdź, czy kamera uruchamia się wyłącznie w pozycji R (chyba że celowo zaprojektowałeś tryb stałego podglądu).
  • Zmierz napięcie na zaciskach kamery podczas pracy, a nie na samej lampie – pomiar bezpośrednio na kamerze ujawnia spadki w przewodzie, złączu lub masie.
  • Włącz silnik, ogrzewanie szyby i dmuchawę – obserwuj, czy obraz nie zaczyna migotać lub falować.
  • Poruszaj klapą w pełnym zakresie – jeśli obraz zanika przy ruchu klapy, szukaj problemu w gumowym peszlu przejściowym między klapą a nadwoziem.
  • Przetestuj w nocy – sprawdź, czy lampa cofania lub oświetlenie tablicy nie prześwietla obiektywu.
  • Sprawdź powrót ekranu – po wyjściu z biegu wstecznego radio powinno wracać do poprzedniego ekranu.
PRZECZYTAJ:  Jak podłączyć kamerę z przodu samochodu – instrukcja i błędy

Jeśli kamera lub moduł były przesuwane w fabrycznie skalibrowanym systemie, może być konieczne skasowanie starych danych kalibracyjnych i przeprowadzenie nowej procedury przy użyciu narzędzia serwisowego lub diagnostycznego odpowiedniego dla danej marki.

Jakie błędy zdarzają się podczas montażu kamery cofania?

Poniżej zebrałem usterki, z jakimi spotykam się po nieudanych montażach, wraz z ich przyczynami.

ObjawPrawdopodobna przyczyna
Brak obrazu, radio wykrywa cofanieNiezgodność CVBS/AHD, błędne wejście CAM IN, brak zasilania kamery
Obraz jest, radio nie przełącza ekranuBrak sygnału na wejściu Reverse, adapter CAN niezskonfigurowany dla modelu
Migotanie tylko przy włączonym silnikuPętla masy, zakłócenia alternatora, przewód RCA blisko wiązki zasilającej
Kamera resetuje się po kilku sekundachNapięcie z PWM lampy, spadek napięcia pod obciążeniem, słabe złącze
Kamera działa poza cofaniemZasilanie z obwodu stałego lub ACC, stale aktywny sygnał Reverse w radiu
Obraz odwrócony lub do góry nogamiBłędne ustawienie mirror/flip w kamerze lub radiu
Czarne fragmenty obrazu lub odbicia nocąObiektyw zbyt blisko lampy, zabrudzony obiektyw, błędna ekspozycja

Czarny ekran po podłączeniu to jeden z częstszych przypadków. W instalacjach, przy których pomagałem, przyczyną był nieaktywowany format sygnału w menu radia – kamera wysyłała sygnał CVBS, a radio czekało na inny format. Zmiana jednego parametru w ustawieniach radia rozwiązywała problem.

Przy okazji: jeśli interesuje Cię kamera dedykowana do pojazdu ciężarowego, zapoznaj się z tym, jaką kamerę wybrać do ciężarówki – wymagania dotyczące kąta widzenia, odporności i sposobu wyzwalania są tam nieco inne niż w przypadku samochodów osobowych.

Czy kamera cofania rzeczywiście poprawia bezpieczeństwo?

Badania przeprowadzone w warunkach drogowych wskazują, że system wideo cofania może zmniejszać liczbę kolizji z nieoczekiwaną przeszkodą o około 28%. W badaniach opartych na danych policyjnych kamery obniżały wskaźnik kolizji cofania o 16–17% ogółem, przy czym u kierowców powyżej 70 roku życia redukcja była wyraźnie wyższa i wynosiła nawet 36–40%.

Warto jednak pamiętać o jednym ograniczeniu tych danych – skuteczność kamery spada, gdy obiekt na drodze jest częściowo lub całkowicie w cieniu. To nie jest wada konkretnego modelu, lecz ograniczenie charakterystyczne dla systemów wizyjnych w ogóle. Dlatego kamera to pomoc dla kierowcy, a nie zastępstwo uwagi.

Regulamin ONZ nr 158 określa minimalne wymagania dla systemów kamer cofania w homologowanych pojazdach. Pole widzenia obejmuje obszar od 0,3 do 3,5 m za pojazdem, a obraz powinien pojawić się w ciągu 2 sekund od włączenia biegu wstecznego. Kamera montowana w ramach dopasowania do starszego samochodu nie staje się automatycznie częścią homologowanego systemu – warto sprawdzić, czy urządzenie ma odpowiednią dokumentację i oznaczenia, a montaż nie zasłania tablicy rejestracyjnej ani lamp.

Decyzję o wyborze konkretnego urządzenia ułatwi zestawienie dostępnych modeli – wideorejestrator z kamerą cofania pozwala połączyć funkcję nagrywania z podglądem podczas parkowania w jednym systemie.

Podsumowanie

Montaż tylnej kamery w samochodzie wymaga wcześniejszego sprawdzenia kompatybilności sygnału wideo, sposobu wyzwalania obrazu i rodzaju odbiornika. Samo przykręcenie kamery i podłączenie przewodów to tylko część pracy – równie ważne jest poprawne uziemienie, odpowiednie poprowadzenie kabla wideo i test przed zamknięciem tapicerki. W nowszych samochodach z elektroniką zarządzającą lampami lub fabrycznym systemem infotainment niezbędny bywa adapter CAN albo aktywacja wejścia kamery przez kodowanie. Dobrze wykonana instalacja kamery cofania działa niezawodnie przez wiele lat i realnie poprawia bezpieczeństwo manewrowania.

FAQ

Q: Czy kamera cofania wymaga stałego zasilania, gdy samochód jest zaparkowany?

A: Standardowa kamera cofania nie potrzebuje zasilania na postoju. Powinna otrzymywać zasilanie tylko podczas cofania lub po włączeniu stacyjki, zależnie od przyjętego schematu okablowania.

Q: Czy montaż kamery cofania wpływa na gwarancję fabryczną samochodu?

A: Ingerencja w instalację elektryczną może być podstawą do odmowy gwarancji na komponenty dotknięte modyfikacją. Warto przed montażem sprawdzić warunki gwarancji producenta pojazdu.

Q: Czy kamera cofania działa z każdym radiem samochodowym?

A: Nie każda kamera jest kompatybilna z każdym radiem. Radio musi obsługiwać format sygnału kamery i mieć wejście oznaczone jako CAM IN lub Reverse Camera. Przed zakupem sprawdź specyfikację radia.

Q: Jak długo trwa samodzielny montaż tylnej kamery cofania?

A: Przy doświadczeniu i kompletnym zestawie montaż zajmuje od 2 do 4 godzin. W samochodach wymagających adaptera CAN lub aktywacji kodowaniem czas może być dłuższy.

Q: Czy kamera cofania może działać jako kamera monitoringu na postoju?

A: Standardowa kamera cofania nie jest do tego przeznaczona. Kamery parkingowe lub wideorejestrator z trybem parkingowym to osobne rozwiązania, zaprojektowane do pracy przy wyłączonym silniku z własnym zarządzaniem zasilaniem.

Avatar Seweryna Dębickiego

Absolwent Politechniki Łódzkiej (elektronika i telekomunikacja). Serwisant, monter i doradca. Całe życie zawodowe związany z systemami wykorzystującymi Internet Rzeczy. Prywatnie pasjonat przemian społecznych w XVIII-wiecznej Francji.

Opublikuj komentarz